Verslagje lezing Quinten Jacobs en Koen Geens
Quinten Jacobs zette de avond in met de vraag die veel burgers op de lippen ligt. Waarom wordt er altijd veel beloofd, maar blijkt er finaal weinig te worden gerealiseerd?
Er ontstond veel commotie over de besparingsplannen van de Vlaamse regering en de gevolgen daarvan voor steden en gemeenten.
Ook Mechelen zal zijn meerjarenplan moeten bijsturen. Dat verandert echter niets aan de noodzaak om de stadsschuld structureel af te bouwen. Alleen zo vermijden we een rentesneeuwbal en behouden we voldoende beleidsruimte voor de komende jaren.
Besparing op het Gemeentefonds
De Vlaamse regering heeft beslist om in de periode 2026-2031 ongeveer 1 miljard euro minder uit te geven via het Gemeentefonds. Dat fonds is een belangrijke inkomstenbron voor lokale besturen en dekt tussen de 20% en 25% van hun inkomsten. Voor Mechelen zou dit, over de periode 2026-2031, neerkomen op ongeveer 17 miljoen euro minder inkomsten dan aanvankelijk geraamd.
Burgemeester Bart Somers veroordeelde de beslissing scherp in de pers (HLN, VRT NWS). Tegelijk verweet hij CD&V dat de Vlaamse regering antistedelijk is geworden (GVA). Als afdeling in een centrumstad nemen we die uitspraak ernstig. De burgemeester verwees verder naar het pas opgestelde Meerjarenplan 2026-2031 dat opnieuw zal moeten worden bekeken.
Die bijkomende besparing komt ongelegen en moet inderdaad in het meerjarenplan worden verwerkt. Ze mag echter geen excuus zijn om de stadsschuld verder te laten oplopen.
De stadsschuld is niet nieuw en kan dus niet uitsluitend aan deze beslissing worden toegeschreven. Het stadsbestuur moet zijn eigen verantwoordelijkheid erkennen en werk maken van een geloofwaardig traject voor schuldafbouw.
Impact in perspectief
De Vlaamse regering bespaart niet op de bestaande hoofddotatie van het Gemeentefonds, maar op de voorziene groei ervan. Die groei was de voorbije jaren aanzienlijk: voor 2026 is 54 miljoen euro geraamd, tegenover 44,3 miljoen euro in 2020. Dat komt overeen met een gemiddeld groeiritme van ongeveer 3,4% per jaar. Los van de besparingsoefening die Vlaanderen heeft gemaakt, bestond de vraag reeds of dergelijk groeitempo op lange termijn houdbaar is.
Volgens het Meerjarenplan 2026-2031 bedragen de geraamde exploitatieontvangsten van onze stad in 2026 ongeveer 277 miljoen euro. Gelijkmatig verdeeld over de periode komt de minderinkomst van 17 miljoen euro neer op gemiddeld 3,4 miljoen euro per jaar. Dat is ongeveer slechts 1,23% van de geraamde exploitatieontvangsten voor 2026.
Eveneens verdient ook de uitspraak dat de Vlaamse regering door CD&V antistedelijk is geworden enige nuance. Volgens berekeningen in de pers loopt Mechelen door de groeibeperking van het Gemeentefonds 17 euro per inwoner mis. Een landelijke gemeente als Alveringem verliest echter eveneens 15 euro per inwoner. We begrijpen dat de maatregel zuur is voor onze stad, maar de besparing treft zowel steden als gemeenten.
Rentmeesterschap
Bij de bespreking van de aanpassingen aan het meerjarenplan zal het stadsbestuur waarschijnlijk naar deze besparing verwijzen. Het kartel van de burgemeester, Voor Mechelen, bestaat uit Groen en Anders. Omdat beide partijen op Vlaams niveau in de oppositie zitten, kunnen zij de verantwoordelijkheid bij de Vlaamse meerderheidspartijen CD&V, N-VA en Vooruit leggen. Daarbij moeten zij er wel rekening mee houden dat Vooruit ook deel uitmaakt van het Mechelse stadsbestuur.
De besparingen van de Vlaamse regering vragen inspanningen van iedereen. Ook lokale besturen, en dus Mechelen, dragen daaraan bij. Er zijn moeilijke keuzes gemaakt om de Vlaamse financiën op orde te brengen voor de generaties na ons, in lijn met het voor onze partij belangrijke principe van rentmeesterschap. Datzelfde principe zullen wij ook in de Mechelse gemeenteraad verdedigen: als oppositiepartij blijven we aandringen op verantwoordelijkheid, realistische begrotingen en een structurele afbouw van de stadsschuld.