Het Zammelsbroek en Trichelbroek ondergingen een grote metamorfose. Dit kadert in verschillende projecten die in de eerste plaats het gebied weerbaar moeten maken tegen de gevolgen van de klimaatverandering, zoals extreme regenval en langdurige droogte. Tegelijk wordt de Grote Laak gesaneerd en wordt ingezet op de recreatieve uitwerking van het gebied.
Brede samenwerking tussen tal van partners
De realisaties kaderen binnen het Sigmaplan. Dit plan van de Vlaamse overheid zorgt ervoor dat we beter beschermd zijn voor overstromingen van de Schelde en haar zijrivieren. Ook de provincie Antwerpen speelt een belangrijke rol, met ondersteuning via twee gebiedswerkingen: het grote Net(e)werk langsheen het volledige gebied van de Grote Nete en Landschapspark de Merode. Daarnaast zetten ook Natuurpunt, Regionaal Landschap Kleine en Grote Nete en Stichting Kempens Landschap mee hun schouders onder de ontwikkeling van het gebied.
Sanering van de Grote Laak
De Grote Laak, die ontspringt in Leopoldsburg en uitmondt in de Grote Nete in het Zammelsbroek, kent een historische vervuiling van zware metalen. Een grondige aanpak van de vervuiling dringt zich al decennia op. Vervuilde bodems en oevers worden afgegraven en vervangen door propere grond. Omdat de vervuiling zich ook bevindt in het overstromingsgebied van de Grote Laak in Zammelsbroek en Trichelbroek, werd beslist om dit gebied permanent te vernatten. Op die manier wordt de vervuiling immobiel en kan ze zich niet verspreiden of opgenomen worden door organismen.
Sigmaplan
Parallel lopen de ingrepen van het Sigmaplan, dat inzet op de natuurlijke dynamiek van de Grote Nete. Enkele decennia geleden werden de meanders rechtgetrokken in de veronderstelling dat dit overstromingsrisico’s zou verkleinen. Intussen weten we dat het omgekeerde waar is. Door opnieuw ruimte te geven aan de rivier en een deel van haar meanders te herstellen, wordt de vallei veerkrachtiger tegen de gevolgen van klimaatverandering, zoals extreme regenval en langdurige droogte. Er worden zogenaamde ‘sponslandschappen’ gecreëerd in de vorm van open water, rietlanden en zompige moerassen. Dit landschap neemt het water beter op wanneer het nat is en houdt het langer vast in de bodem in droge periodes.
Natuur wordt hersteld
De natuur in de vallei wordt grotendeels in haar oorspronkelijke staat hersteld. De grootschalige werken hebben een grote impact gehad op het landschap. Vegetatie moest wijken om de oevers af te graven en machines doorgang te geven. De komende jaren zullen we het gebied zien herstellen en zien groeien tot een klimaatrobuust landschap.
Schepen van Klimaat Chiel Peeters benadrukt het belang van deze ingrepen: “De werken zijn ingrijpend, maar noodzakelijk. De vervuiling van de Grote Laak is al decennialang een hardnekkig probleem voor onze gemeente. Door het valleilandschap te herstellen, geven we de Grote Nete opnieuw de ruimte om natuurlijk te stromen en gecontroleerd te overstromen. Dat is cruciaal voor een gezond ecosysteem én voor onze klimaatweerbaarheid. Op lange termijn wint de natuur hier duidelijk bij. Bovendien ontstaat er een aantrekkelijk en gevarieerd leefgebied voor tal van vogelsoorten, dankzij de afwisseling van vegetatietypes en natte natuur.”
Ruimte voor recreatie
Met deze werken groeit ook het recreatieve potentieel van het gebied. Trichelbroek en Zammelsbroek maken deel uit van Landschapspark de Merode, dat actief mee nadenkt over een toeristische invulling met respect voor natuur en landschap.
Binnen het Sigmaplan werd in Blaardonk in Laakdal een opvallende uitkijktoren gebouwd in de vorm van een nest. De toren biedt een panoramisch uitzicht over de vallei en is via een knuppelpad te bereiken. De locatie sluit aan op bestaande wandelroutes van Landschapspark de Merode en de valleiroute van het partnerschap Grote Nete.
Schepen van Cultuur Gerda Broeckx is bijzonder enthousiast over deze nieuwe toeristische troef in Blaardonk: “Deze uitkijktoren is een echte meerwaarde voor onze gemeente. We willen van deze omgeving een wandelparadijs maken, waar bezoekers kunnen genieten van natuur en rust, zonder de kwetsbare fauna en flora te verstoren.”
Uitbreiding trage wegennetwerk
Ook op vlak van mobiliteit en beleving wordt vooruitgekeken. De gemeente wil inzetten op de uitbreiding van het netwerk van de trage wegen. Vandaag verloopt ongeveer 75% van de wandelroutes in dit gebied over verharde wegen. “Voor de beleving, maar ook voor de veiligheid van de wandelaars, willen we het aantal trage wegen vergroten,” aldus Gerda Broeckx. “Zo vermijden we gevaarlijke situaties op smalle baantjes en creëren we een aangenamere wandelervaring.”
Sint-Bavokapel
Binnen dit belevingsverhaal krijgt ook het lokale erfgoed een plek. De Sint-Bavokapel in Eindhout, op wandelafstand van de uitkijktoren, wordt mee opgenomen in het traject. Deze charmante erfgoedkapel vormt een ideale rustplek. In samenwerking met Landschapspark de Merode wordt hier een picknickplaats ingericht met zitbanken. De gemeente Laakdal zorgt voor extra aankleding van de site door het aanleggen van bloemenperken.
De gemeente onderzoekt momenteel de mogelijke aankoop van een perceel grond van 6742 m² gelegen naast de recreatiezone Kapelleberg. Een inwoner van de gemeente heeft interesse om het perceel te verkopen aan het lokaal bestuur.
Op zondag 14 juni wordt aan de sporthal aan de Kwade Plas in Veerle-Laakdal de nieuwe gravelroute van Laakdal feestelijk geopend. Met deze route sluit Laakdal aan bij het groeiende netwerk van gravelroutes in de regio en speelt de gemeente in op de toenemende populariteit van gravelbiken.
Het gemeentebestuur van Laakdal zet verder in op duurzame en toegankelijke mobiliteit. Daarom wordt het HOPPIN-punt in Klein-Vorst verder uitgebouwd. IOK tekent hiervoor de definitieve plannen uit, conform de richtlijnen vanuit Vlaanderen voor beide haltes.